Virus Hanta: Mối nguy từ chuột và năng lực chẩn đoán tại Việt Nam

Hiện nay, năng lực xét nghiệm virus Hanta tại Việt Nam đã được nâng cao nhằm chủ động phát hiện sớm và kiểm soát những rủi ro sức khỏe nghiêm trọng do mầm bệnh từ chuột gây ra.

Virus Hanta là một tác nhân gây bệnh nguy hiểm, có khả năng dẫn đến những biến chứng nặng nề về hô hấp và thận. Trước những diễn biến phức tạp của các bệnh truyền nhiễm từ động vật sang người, Bộ Y tế đã cập nhật chi tiết về khả năng đáp ứng y tế trong việc nhận diện và chẩn đoán loại virus này.

Năng lực chẩn đoán và xét nghiệm virus Hanta tại Việt Nam

Theo thông tin từ Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế), Việt Nam hiện đã làm chủ được các kỹ thuật xét nghiệm hiện đại để phát hiện virus Hanta. Trong đó, Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương (NIHE) đóng vai trò là đơn vị đầu ngành, đảm bảo đầy đủ về nhân lực, trang thiết bị và sinh phẩm y tế.

Cụ thể, NIHE hiện triển khai 5 kỹ thuật xét nghiệm chuyên sâu, chia thành hai nhóm chính là xét nghiệm nhanh và chẩn đoán xác định:

• Xét nghiệm nhanh: Phát hiện kháng thể IgG kháng Hantavirus, giúp sàng lọc nhanh đối tượng nghi nhiễm.
• Kỹ thuật ELISA: Sử dụng để phát hiện chính xác kháng thể IgM và IgG kháng Hantavirus, xác định giai đoạn nhiễm bệnh.
• Kỹ thuật RT-PCR: Phương pháp tiên tiến giúp phát hiện trực tiếp ARN của Hantavirus trong mẫu bệnh phẩm, cho kết quả chính xác ở giai đoạn sớm.
• Giải trình tự gen: Kỹ thuật cao nhất để xác định chính xác chủng Hantavirus, phục vụ công tác nghiên cứu và kiểm soát dịch tễ.

Mối nguy hiểm và triệu chứng của bệnh do virus Hanta

Một điều đáng lưu ý đối với cộng đồng là hiện nay bệnh do virus Hanta chưa có thuốc điều trị đặc hiệu và cũng chưa có vaccine phòng bệnh. Mọi nỗ lực y tế hiện nay đều tập trung vào hồi sức tích cực và chăm sóc hỗ trợ để duy trì sự sống cho bệnh nhân.

Virus này tấn công cơ thể thông qua hai hội chứng chính tùy theo chủng virus:

• Hội chứng phổi: Gây viêm phổi cấp, dẫn đến khó thở, suy hô hấp nhanh chóng và tụt huyết áp.
• Sốt xuất huyết kèm hội chứng suy thận: Gây tổn thương thận nghiêm trọng, sốt cao và xuất huyết.

Nếu không được can thiệp kịp thời, bệnh diễn biến rất nhanh và có tỷ lệ tử vong cao do suy đa tạng.

Cơ chế lây truyền: Những “điểm mù” dễ gây nhiễm bệnh

Đa số mọi người lầm tưởng rằng chỉ khi bị chuột cắn mới nhiễm bệnh, nhưng thực tế virus Hanta lây truyền tinh vi hơn nhiều. Đường lây chính là qua nước tiểu, phân, nước bọt của chuột nhiễm bệnh.

Các kịch bản lây nhiễm phổ biến:

1. Hít phải bụi chứa virus: Đây là đường lây nguy hiểm nhất. Khi chúng ta quét dọn kho cũ, gác xép, chuồng trại bằng chổi hoặc máy hút bụi, các chất thải khô của chuột bị xáo trộn, phát tán thành những hạt bụi siêu nhỏ chứa virus vào không khí. Khi hít phải, virus xâm nhập trực tiếp vào hệ hô hấp.
2. Tiếp xúc trực tiếp: Virus xâm nhập qua vết thương hở trên da hoặc khi tay chạm vào chất thải của chuột rồi vô tình đưa lên mắt, mũi, miệng.
3. Lây từ người sang người: Trường hợp này cực kỳ hiếm gặp nhưng đã được ghi nhận trong các báo cáo y văn thế giới.

Cảnh báo từ tình hình dịch tễ thế giới

Sự nguy hiểm của virus Hanta một lần nữa được nhắc lại qua thông tin từ WHO vào đầu tháng ⁵⁄₂₀₂₆. Một chùm ca viêm đường hô hấp cấp tính nặng đã xảy ra trên một tàu du lịch hành trình từ Argentina qua Nam Đại Tây Dương. Trong số 147 người trên tàu, đã ghi nhận ít nhất 7 trường hợp nhiễm hoặc nghi nhiễm virus Hanta, với 3 ca tử vong và 1 ca nguy kịch.

Mặc dù chưa ghi nhận người Việt Nam trong nhóm này, nhưng đây là lời cảnh báo về khả năng lây lan của virus trong các môi trường khép kín hoặc khu vực có điều kiện vệ sinh không đảm bảo.

Lời khuyên chuyên gia để phòng ngừa virus Hanta

Vì không có vaccine, cách phòng bệnh hiệu quả nhất là triệt tiêu nguồn lây và thay đổi thói quen vệ sinh:

• Tuyệt đối không quét khô: Khi dọn dẹp những nơi nghi có chuột (kho, gác xép), hãy dùng khăn ẩm lau hoặc xịt dung dịch khử khuẩn để làm ướt bụi, tránh để virus phát tán vào không khí.
• Sử dụng bảo hộ: Đeo khẩu trang (loại N95 là tốt nhất) và găng tay khi dọn dẹp chuồng trại, kho thóc.
• Kiểm soát chuột: Triển khai các biện pháp diệt chuột, bịt kín các lỗ hổng trong nhà để ngăn chặn chuột xâm nhập.
• Vệ sinh cá nhân: Rửa tay sạch bằng xà phòng sau khi tiếp xúc với các khu vực nghi nhiễm.

Nhận tin mới nhất

Đăng ký để không bỏ lỡ tin nổi bật mỗi ngày.

Đăng ký

Nếu bạn xuất hiện các triệu chứng sốt, đau cơ hoặc khó thở sau khi dọn dẹp khu vực có chuột, hãy đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được thực hiện xét nghiệm virus Hanta kịp thời.

Bạn có đang áp dụng biện pháp nào để kiểm soát chuột trong nhà mình? Hãy chia sẻ kinh nghiệm hoặc đặt câu hỏi cho chuyên gia y tế ở phần bình luận bên dưới!

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Virus Hanta lây truyền sang người bằng cách nào?Virus Hanta chủ yếu lây qua đường hô hấp khi người hít phải bụi chứa nước tiểu, phân, nước bọt của chuột nhiễm bệnh; hoặc qua vết thương hở tiếp xúc trực tiếp với chất thải của chuột.

Hiện nay đã có thuốc điều trị đặc hiệu cho bệnh do virus Hanta chưa?Hiện tại chưa có thuốc điều trị đặc hiệu và chưa có vaccine phòng bệnh. Việc điều trị chủ yếu dựa vào các biện pháp hồi sức tích cực và chăm sóc hỗ trợ.

Cách dọn dẹp nhà cửa an toàn để tránh nhiễm virus Hanta là gì?Không nên quét khô hoặc dùng máy hút bụi ở những nơi có phân chuột vì sẽ làm virus phát tán. Thay vào đó, hãy xịt dung dịch khử khuẩn làm ướt bụi và lau bằng khăn ẩm, đồng thời đeo khẩu trang và găng tay bảo hộ.

Câu hỏi thường gặp

Virus Hanta lây truyền sang người bằng cách nào?

Virus Hanta chủ yếu lây qua đường hô hấp khi người hít phải bụi chứa nước tiểu, phân, nước bọt của chuột nhiễm bệnh; hoặc qua vết thương hở tiếp xúc trực tiếp với chất thải của chuột.

Hiện nay đã có thuốc điều trị đặc hiệu cho bệnh do virus Hanta chưa?

Hiện tại chưa có thuốc điều trị đặc hiệu và chưa có vaccine phòng bệnh. Việc điều trị chủ yếu dựa vào các biện pháp hồi sức tích cực và chăm sóc hỗ trợ.

Cách dọn dẹp nhà cửa an toàn để tránh nhiễm virus Hanta là gì?

Không nên quét khô hoặc dùng máy hút bụi ở những nơi có phân chuột vì sẽ làm virus phát tán. Thay vào đó, hãy xịt dung dịch khử khuẩn làm ướt bụi và lau bằng khăn ẩm, đồng thời đeo khẩu trang và găng tay bảo hộ.